Δερβενακίων 8, 172 35, Δάφνη, Αττική, Ελλάδα
Babyspace Greece
info@babyspace.gr 210 9287300
2015-11-02 11:23:25 +0200 Η συγγραφέας Παυλίνα Παμπούδη μιλά στη Χριστίνα Χρυσανθοπούλου για τη σχέση ζωγραφικής και λόγου, το στόχο του καλού αναγνώσματος για παιδιά και το...σωτήριο ρόλο της λογοτεχνίας Χρώμα, λόγος, παραμύθι!

Χρώμα, λόγος, παραμύθι!

 Χρώμα, λόγος, παραμύθι! 470 900
Η συγγραφέας Παυλίνα Παμπούδη μιλά στη Χριστίνα Χρυσανθοπούλου  για τη σχέση ζωγραφικής και λόγου, το στόχο του καλού αναγνώσματος για παιδιά και το...σωτήριο ρόλο της λογοτεχνίας σε εποχές κρίσης, όπως αυτή που διανύουμε.

-Ποίηση και πεζογραφία. Βιβλία ενηλίκων και  βιβλία (δήθεν) για παιδιά. Ποιό είδος σάς ελκύει περισσότερο; Σε ποιό είδος βρίσκετε καταφύγιο;
Όλα τα χρειάζομαι, όλα τα χαίρομαι, τα αγαπώ όλα! Κοιτάξτε: σήμερα έχουμε  λιακάδα, χθες είχαμε συννεφιά, προχθές ακραία καιρικά φαινόμενα -όλα  έρχονται με τη σειρά τους ή με τις εποχές τους ή τυχαία ή για κάποιο λόγο. Κάπως έτσι συμβαίνει και σε μένα: αυτό που γράφω προκύπτει (συνήθως ερήμην μου) πότε να είναι δήθεν για παιδιά (λιακάδα), πότε να είναι δήθεν για ενήλικες (συννεφιά). Σπανιότερα, τέλος, και αιφνιδιαστικά, προκύπτει ποίηση, ως «ακραίο φαινόμενο»... 

-«Εικόνες με λόγο & χωρίς λόγια», ο τίτλος της έκθεσης ζωγραφικής που κάνατε. Τι ρόλο παίζει η ζωγραφική στη ζωή σας και επομένως στο έργο σας;
Πολλοί ζωγράφοι γράφουν και πολλοί συγγραφείς ζωγραφίζουν. Εγώ, όταν η μια τέχνη με αντιμετωπίζει κάπως απρόθυμα, καταφεύγω στην άλλη. Τις θεωρώ ισότιμες. Η εικόνα στο βάθος της εστιάζει στο άϋλο, ο λόγος στο ανέκφραστο. Δεν λέμε «μια εικόνα, χίλιες λέξεις»; Ε, μπορούμε να πούμε και «μια λέξη, χίλιες εικόνες»! Π.χ., όταν γράφεις «σελήνη» ελευθερώνονται χίλιες εικόνες, χίλιοι συνειρμοί: είναι όλα τα φεγγάρια που είδες, όλη η μουσική και τα τραγούδια για φεγγάρια που άκουσες – ακόμα και όλες οι επιστημονικές πληροφορίες που έχεις τυχόν συγκρατήσει. Ο λόγος κάνει να αστράψουν για μια στιγμή όλες οι έδρες του «αρχέτυπου» μιας εικόνας...

-Η ευθύνη που αισθάνεται κανείς όταν με το έργο του απευθύνεται σε παιδιά, είναι μεγαλύτερη από ότι στην περίπτωση που το κοινό είναι ενήλικο;
Όπως ανέφερα, δεν απευθύνομαι ποτέ συνειδητά σε συγκεκριμένο target group. Προσπαθώ μόνο (ακριβώς με την ίδια αίσθηση ευθύνης), να φροντίζω για την καλλιέργεια κάποιου εύφορου πεδίου φαντασίας, και κάποιας ικανότητας πρόσληψης της «πραγματικότητας», λίγο πιο ευρυγώνιας, λίγο πιο διασκεδαστικής -και στα παιδιά και στους ενήλικες.   

-Πώς επιλέγετε τα ονόματα των ηρώων σας  στα παραμύθια;
Α, παίζοντας με τους ήχους και τα γράμματα! Να σας αναφέρω μερικούς «ήρωες»: Το πουλί Τιπιτιπιρού, ο Ουφ και η Ώχου, οι Βραχνοβρωμοδάχτυλοι, η Νταρντανονεράϊδα, ο Ρουθουνορούφαλος, τα Σπουργιτόσκυλα, η πριγκίπισσα Ρε, η μάγισσα Λιλαλιλή... 

-Η σειρά «Ένα όνομα, μια ιστορία», πώς δημιουργήθηκε;
Μου ζήτησε ένα γνωστό μου αγοράκι να γράψω μια ιστορία μόνο γι’ αυτό! Έγραψα κι εγώ ‘Μια ιστορία μόνο για Γιώργηδες’ – κι αυτό ήταν το πρώτο βιβλίο της σειράς. Το αγοράκι ευχαριστήθηκε πολύ. Η μαμά του, όμως, ζήλεψε και μου είπε: «Γράψε και για κανένα άλλο όνομα... Π.χ. για μια Κατερίνα...» (Την έλεγαν Κατερίνα). Όταν έγραψα κι αυτή την ιστορία, την μόνο για Κατερίνες, ήταν η σειρά του μπαμπά να ζητήσει κι αυτός μια ιστορία μόνο για Δημήτρηδες! Και ούτω καθεξής! 

-Μήπως το όνομα που μάς δίδεται αποτελεί  και μιας μορφής προφητεία για το πώς θα εξελιχθούμε;
Χμ, μπορεί... Υπάρχουν, νομίζω διάφορες μέθοδοι που ασχολούνται με την επιρροή των ονομάτων στο χαρακτήρα μας και την τύχη. Και πολλοί μπορεί να βαφτίζουν τα παιδιά τους (εκτός αν πρέπει οπωσδήποτε να διαιωνίσουν το όνομα του παππού ή της γιαγιάς) με κριτήριο το εύηχο ή το ευοίωνο του ονόματος. Δεν είμαι σίγουρη ότι επηρεάζει πάντα: έχω γνωρίσει αρκετούς που φέρουν ονόματα υψηλών εννοιών ή ιδιοτήτων - και δεν έχουν καμιά σχέση μαζί τους! Γνώρισα μια Ευτυχία που ήταν πάντα δυστυχισμένη, μια Σοφία που ήταν χαζούλα, μια Ειρήνη που τσακωνόταν συνέχεια, έναν Θωμά που ήταν υπερβολικά εύπιστος!)

-Πώς ξεκίνησε η ιδέα με τις ιστορίες των χρωμάτων; Κρύβουν τα χρώματα την δική τους αλήθεια;
Κι αυτή η ιδέα ξεκίνησε παιχνιδιάρικα! Όταν έχεις διάθεση λιακάδας έχεις και ανάλογη έμπνευση, φωτεινή, χρωματιστή. Τα χρώματα φωτίζουν τη ζωή μας! Οι πρώτες 4 ιστορίες (η κόκκινη, η πράσινη, η μπλε και η κίτρινη) εκδόθηκαν το 1987. Είχαν επιτυχία (όχι αμέσως αλλά σε βάθος χρόνου), οπότε έγραψα άλλες 2 (τη μαύρη ιστορία και την καφέ) το 1994, και άλλες 6 ( τις μοβ, γκρίζα, χρυσή, πορτοκαλιά, άσπρη και πολύχρωμη) το 1999...

-Έχετε πει ότι για να γράψει κανείς ποίηση πρέπει να γνωρίζει πολύ καλά το μέσον του, τη γλώσσα δηλαδή. Σε τι βαθμό ισχύει κάτι τέτοιο όταν πρόκειται για τη συγγραφή παιδικών παραμυθιών;
Τα υλικά που θα πλάσουν ένα ποίημα ή ένα παραμύθι θα πρέπει να είναι το ίδιο πολύτιμα, μοναδικά, πανάκριβα· και ο τεχνίτης που θα τα επιλέξει και θα τα δουλέψει για να τους δώσει μορφή, πρέπει να είναι το ίδιο αφοσιωμένος και προσεχτικός... Το αποτέλεσμα και στις δυο περιπτώσεις οφείλει να είναι λιτό - αλλά μαζί και πλούσιο και πολυδιάστατο.

-Η απλότητα της γλώσσας με την οποία καλείται να γράψει ο συγγραφέας παιδικών βιβλίων προκειμένου να γίνει κατανοητός από αυτά, βάζει περιορισμό ως προς το πόσο βαθιά στην αλήθεια των πραγμάτων μπορεί να φτάσει;
Όχι, νομίζω. Η αλήθεια των πραγμάτων είναι πάντα απλή. Αλλά μην ξεχνάτε τα  κλασικά βιβλία (που κι αυτά είχε θεωρηθεί, άλλα στην εποχή τους κι άλλα εκ των υστέρων, πώς γράφτηκαν για παιδιά): είναι γραμμένα απλά, όμως, είναι πολυεπίπεδα. Μέσα τους μπορείς πάντα να εντοπίζεις άλλα, καινούργια, περισσότερα, διαφορετικά πράγματα -ανάλογα με την ηλικία και τη διάθεση που βρίσκεσαι όταν τα διαβάζεις και τα ξαναδιαβάζεις. (Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων και η Αλίκη μέσα απ’ τον καθρέφτη , ο Μικρός πρίγκιπας, ο Μάγος του Οζ, Η Γουίννι ο Πουφ, Τα Παραμύθια του Άντερσεν, τα Παραμύθια των αδελφών Γκριμ, οι περιπέτειες του Γκιούλιβερ, ο Πίτερ Παν κλπ.)

-Ποιός πρέπει να είναι ο στόχος ενός καλού παιδικού βιβλίου; Η τέρψη του μικρού αναγνώστη, ο προβληματισμός του, η δημιουργία συναισθημάτων, η γνώση, το λεξιλόγιο ή όλα τα παραπάνω;
Ο στόχος, ο δικός μου τουλάχιστον, είναι να μη φαίνεται ότι υπάρχει στόχος. Να μην υπάρχουν «διδακτισμοί». Να υπάρχει όμως χιούμορ και άλλα ενισχυτικά της φαντασίας και της ικανότητας παρατήρησης του περιβάλλοντος κόσμου. Έτσι, η γλώσσα και ο χειρισμός της, η έκφραση των συναισθημάτων, η γνώση – η κατάκτηση όλων αυτών, έρχεται αβίαστα και φυσικά.

-Τα κλασσικά και πιο δημοφιλή παιδικά παραμύθια παλαιότερων γενεών, όπως  του Άντερσεν, για παράδειγμα, είχαν έντονο το στοιχείο της λύπης. Σήμερα αυτό φαίνεται  να έχει ανατραπεί. Τα παιδικά βιβλία επιδιώκουν την ψυχαγωγία των παιδιών και έχουν εντονότερο το κωμικό στοιχείο. Πού οφείλεται αυτή η αλλαγή και κατά πόσον είναι θεμιτή;  Μήπως τα παραμύθια αντανακλούν την υπερπροστατευτικότητα της κοινωνίας προς τα παιδιά της;
Δεν το έχω σκεφτεί... Ίσως. Αλλά οι κοινωνίες αλλάζουν. Κάθε εποχή έχει διαφορετικά προβλήματα (η δική μας έχει και τα προβλήματα όλων των προηγούμενων). Διαφορετικούς ήρωες (η δική μας έχει υπερήρωες ή αντιήρωες). Διαφορετικούς τρόπους άμυνας (η δική μας έχει το χιούμορ – μαύρο ή χρωματιστό)...  

-Ποιά βιβλία ελλήνων ή/και ξένων συγγραφέων και ποιητών δεν πρέπει να λείπουν από καμιά ελληνική, σχολική βιβλιοθήκη;
Δεν μπορώ να απαριθμήσω τα 1000 τουλάχιστον βιβλία που θα πρέπει να έχει κάθε σχολική βιβλιοθήκη... Πρέπει να έχει οπωσδήποτε τα κλασικά που ανέφερα, αλλά και βιβλία του Ιούλιου Βερν, της Πηνελόπης Δέλτα κι άλλων, κι άλλων – καθώς και τόμους με παραδοσιακά, λαϊκά παραμύθια απ’ όλα τα μέρη της Ελλάδας (και του κόσμου). Επίσης, πρέπει να έχει και πολλά βιβλία συγγραφέων δήθεν για μεγάλους: και Τολστόι πρέπει να υπάρχει, και Ντίκενς και Τουαίην και Κίπλινγκ, και Ουγκώ και Κρόνιν, κι άλλοι, κι άλλοι... Κυρίως όμως πρέπει να υπάρχουν φωτισμένοι δάσκαλοι και γονείς για να επιλέγουν...
  
-Σε χαλεπούς καιρούς, όπως αυτούς που διανύουμε, μπορεί η καταφυγή στην τέχνη να λειτουργήσει -εκτός από παρηγορητικά- και σωτήρια, σε επίπεδο προσωπικό αλλά και εθνικό;
Όπου και να σας βρίσκει το κακό, αδερφοί μου, όπου και να θολώνει ο νους σας, μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό και μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. (Οδ. Ελύτης). Η τέχνη είναι το κύριο κατά κεφαλήν εθνικό μας εισόδημα και προϊόν. Κι ας μη του δίνουμε ακόμα τη σημασία που του πρέπει. Έχουμε πολύ μεγάλους  ποιητές. Πληθώρα συγγραφέων και λογίων. Και σχεδόν σ’ όλες τις άλλες τέχνες υπάρχει υπερπαραγωγή (και καλή παραγωγή): στο θέατρο, στον κινηματογράφο, στο χορό, στα εικαστικά, στη μουσική. (Είμαστε, θαρρώ η μοναδική χώρα στην οποία παράγεται συνεχώς ζωντανή μουσική – τραγούδια, κάθε είδους.) Και σε κάθε μορφή τέχνης οι αποδέκτες πληθαίνουν ολοένα... Η τέχνη είναι ένα «καταφύγιο θηραμάτων». Είναι ο μόνος κοινός τόπος όπου μπορεί πλέον κάποιος να «κοινωνήσει», να πάρει και να δώσει κάτι, χωρίς να νιώσει προδομένος.

-Σε ποιο παραμύθι θα θέλατε να ζείτε;
Φυσικά στην «Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων» – κι όχι στην Παυλίνα στη χώρα του «θα» όπου ζω!

-Τα βιβλία της Παυλίνας Παμπούδη κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Κέδρος, Printa και Ροές
-Το βιβλίο της Τα Χίλια Φύλλα από τις εκδόσεις Κέδρος ήταν υποψήφιο για τα λογοτεχνικά βραβεία ποίησης 2010 του περιοδικού Διαβάζω.
-Η Παυλίνα Παμπούδη γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (Ιστορία – Αρχαιολογία) και παρακολούθησε μαθήματα Μαθηματικών στη Φυσικομαθηματική Σχολή και ζωγραφικής στην Σχολή Καλών Τεχνών στην Αθήνα, καθώς και στο κολέγιο Byahm Shοw του Λονδίνου. Εργάστηκε σαν κειμενογράφος στη διαφήμιση. Σήμερα εργάζεται σαν editor σε εκδοτικό οίκο.
Χ. Χ

Σχόλια

Neutral avatar

Σχετικά άρθρα


Οι υποστηρικτές μας