Δερβενακίων 8, 172 35, Δάφνη, Αττική, Ελλάδα
Babyspace Greece
info@babyspace.gr 210 9287300
2015-10-16 15:42:27 +0300 "Οι γονείς εξαντλούν τον ελεύθερο χρόνο των παιδιών σε δραστηριότητες με αποτέλεσμα να μην τους μένει χρόνος για παιχνίδι και ονειροπόληση" Συνέντευξη Έλενας Μαρούτσου

Συνέντευξη Έλενας Μαρούτσου

Συνέντευξη Έλενας Μαρούτσου 470 900
"Οι γονείς εξαντλούν τον ελεύθερο χρόνο των παιδιών σε δραστηριότητες με αποτέλεσμα να μην τους μένει χρόνος για παιχνίδι και ονειροπόληση"


-    Το μυθιστόρημά σας Μεταξύ συρμού και αποβάθρας διακρίθηκε την περασμένη χρονιά. Επόμενο βήμα, μια νουβέλα. Ποιο είδος σας εκφράζει περισσότερο.

Όπως πολλοί συγγραφείς, έτσι κι εγώ ξεκίνησα γράφοντας διηγήματα. Η μικρή φόρμα γραφής μού είναι πολύ οικεία και αγαπητή. Δεν ξέρω γιατί αλλά στην Ελλάδα θεωρείται σαν μια άσκηση πριν το μυθιστόρημα. Προσωπικά, πιστεύω πως τόσο το διήγημα, όσο και το μυθιστόρημα - αλλά κι η νουβέλα που στέκει ανάμεσα στα δυο ως προς το μέγεθος - αποτελούν εξίσου ελκυστικά αλλά και δύσκολα είδη χωρίς κάποιο από αυτά να διεκδικεί τα πρωτεία. Αρκεί το καθένα να υπηρετεί το αντίστοιχο περιεχόμενο.

-    Πώς καταλήγετε στη μορφή του έργου που θα επιλέξετε για να πείτε αυτό που θέλετε να πείτε κάθε φορά; Το μήνυμα διαμορφώνει το είδος εκ των προτέρων;

Η έκταση, το είδος και η μορφή που θα πάρει αυτό που γράφω είναι αξεδιάλυτα απ’ το περιεχόμενο της αφήγησης σε σημείο που να μην τίθεται ζήτημα ποιο έρχεται πρώτο ή ποιο επιβάλλεται στο άλλο. Περιεχόμενο και μορφή διαμορφώνονται ταυτόχρονα στην πορεία και δεν προαποφασίζονται. Τουλάχιστον εγώ δεν τα προαποφασίζω.

-    Στη νουβέλα σας ΤΟ ΝØΗΜΑ από τις εκδόσεις Κέδρος η ιστορία σας μπλέκεται με εκείνη της Αλίκης στη χώρα των θαυμάτων. Πώς προέκυψε η ιδέα; Ποιο ρόλο εξυπηρετεί αυτή η σύνδεση;

Η ιδέα προέκυψε μέσα απ’ την πλοκή, όταν έβαλα την ηρωίδα να διαβάζει σ’ ένα κοριτσάκι ένα ποίημα από την αρχή του εν λόγω παραμυθιού για να κοιμηθεί. Στη συνέχεια διαπίστωσα πως συγκεκριμένα αποσπάσματα απ’ την Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων ταίριαζαν πολύ ωραία στην ιστορία που ήθελα να αφηγηθώ κι έτσι πολύ σύντομα κατέληξα να τα εντάξω μ’ έναν συστηματικό τρόπο στη δομή της νουβέλας. Αυτό που βρήκα ταιριαστό είναι πως η Αλίκη χρειάζεται να «κατέβει» μέσα σ’ έναν ξένο κόσμο, έναν κόσμο συγγενικό με αυτόν της τρέλας, όπου παλεύει να καταλάβει τι της γίνεται και αγωνιά για τη διατήρηση της ακεραιότητάς της, όπως κι η ηρωίδα της νουβέλας μου.

-    ΤΟ ΝØΗΜΑ ανήκει στη σειρά του Κέδρου «Εμείς και οι Άλλοι». Υπάρχει μια τάση οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί, η κοινωνία συνολικά να «προστατεύει» τα παιδιά της από τον άλλο, τον ξένο, τον διαφορετικό. Συγκροτεί αυτό μια απώλεια για τα υπό διαμόρφωση πιτσιρίκια;

Υπάρχει η θεωρία πως ο φόβος απέναντι στον «άλλο», τον ξένο, είναι έμφυτη στον άνθρωπο κι έχει σκοπό αφενός μεν να τον προστατεύσει από κάποια απειλή κι εφ’ ετέρου να τον κάνει να συγκροτήσει πιο εύκολα μια ταυτότητα απέναντι σε κάποιον που είναι διαφορετικός. Είναι πολύ εύκολο λοιπόν για μια κοινωνία μέσω του εκπαιδευτικού της συστήματος να τροφοδοτήσει αυτόν τον αρχικό φόβο και να διογκώσει την αίσθηση της απειλής έτσι ώστε, απομονώνοντας τους άλλους, να αισθανθεί η ίδια πιο δυνατή και ν’ αποκτήσει μεγαλύτερη συνοχή. Επιπλέον μ’ αυτόν τον τρόπο το μέλος μιας ομάδας, εθνικής, φυλετικής, θρησκευτικής κλπ, αποκτά συναίσθηση ανωτερότητας απέναντι στον «άλλον», ένα πολύ ευχάριστο και βολικό συναίσθημα, και τόσο όμως επικίνδυνο τελικά, όταν καλούμαστε να συνυπάρξουμε με τον «άλλον», να τον καταλάβουμε κι εν τέλει να τον εντάξουμε στην κοινωνία μας, μιας που αυτές και μόνο θα ήταν οι πραγματικές προϋποθέσεις για να πάψει να αποτελεί «απειλή», αλλά γόνιμη σχέση.

-    Ως εκπαιδευτικός πιστεύετε πως έχει βάση αλήθειας η αντίληψη ότι τα παιδιά στη χώρα μας δεν διαβάζουν; Αν ναι, πού το αποδίδετε;

Πράγματι, τα παιδιά διαβάζουν όλο και λιγότερο. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην πίεση χρόνου και στο φορτωμένο τους πρόγραμμα στη διάρκεια των σχολικών τους χρόνων. Επίσης, τα τελευταία χρόνια υπάρχει η τάση οι γονείς να εξαντλούν όλο τον ελεύθερο χρόνο των παιδιών σε οργανωμένες εξωσχολικές δραστηριότητες με αποτέλεσμα να μην τους μένει χρόνος για χαλαρό απρογραμμάτιστο παιχνίδι και άσκοπη ονειροπόληση. Μέσα σε αυτά λοιπόν τα ασφυκτικά πλαίσια, λαμβάνοντας φυσικά υπόψη και το ότι ζούμε στην εποχή της εικόνας και του ηλεκτρονικού παιχνιδιού, ένα παιδί δεν θα «σπαταλήσει» το χρόνο του ταξιδεύοντας σε νοητούς κόσμους μ’ ένα βιβλίο στο χέρι. Πόσο μάλλον όταν δεν βλέπει και τους γονείς τους να κάνουν κάτι ανάλογο.

-    Φαντασία. Πόσο σημαντικό ρόλο έχει στο έργο και τη ζωή σας;

Είναι αλήθεια πως από μικρή - από έμφυτη τάση ή εξ ανάγκης, εφόσον μεγάλωσα στην πόλη κλεισμένη τον περισσότερο χρόνο σ’ ένα διαμέρισμα - τα περισσότερα παιχνίδια μου ήταν ουσιαστικά «ασκήσεις φαντασίας». Μεγαλώνοντας λοιπόν, νομίζω ότι απέκτησα μια εξαιρετικά ευλύγιστη και γυμνασμένη φαντασία την οποία εκμεταλλευόμουν στο έπακρο ενώ συχνά με εκμεταλλευόταν κι αυτή παρασύροντάς με σε περιπέτειες του νου όχι πάντα ευχάριστες ή ασφαλείς. Στη λογοτεχνία, βέβαια, η φαντασία μου με έχει υπηρετήσει πιστά και της είμαι ευγνώμων.

-    Έμπνευση. Από πού την αντλείτε;

Κατά ένα μεγάλο ποσοστό από αυτά που έχω ζήσει, μπολιασμένα πάντα με στοιχεία φανταστικά, και κατά ένα εξίσου μεγάλο ποσοστό από διαβάσματά μου, μουσικά ακούσματα, πίνακες ζωγραφικής κλπ. Συχνά μάλιστα εμπνέομαι κι από διάφορες ειδήσεις, μελέτες, έρευνες που πέφτουν στην αντίληψή μου μέσω εφημερίδων, της τηλεόρασης ή άλλων μέσων.

-    Χιούμορ: συγγραφή χωρίς αυτό γίνεται;
     

Υποθέτω πως θα γίνεται, μια και δεν το χρησιμοποιούν στο γράψιμό τους όλοι. Εμένα πάντως οι περισσότεροι απ’ τους αγαπημένους μου συγγραφείς γράφουν  είτε με χιούμορ είτε με λεπτές δόσεις ειρωνείας, όπως για παράδειγμα ο Μίλαν  Κούντερα, ο Φίλιπ Ροθ, ο Ίταλο Καλβίνο, ο Βίτολντ Γκόμπροβιτς κ.α. Το χιούμορ, νομίζω, προσφέρει την απαραίτητη απόσταση από το δράμα της ζωής έτσι ώστε να μπορούμε να το δούμε καθαρά χωρίς όμως να μας ρουφήξει.


-    Φωτογραφία, κολάζ, λογοτεχνία. Πώς συνδέονται;

Πρόκειται για μορφές έκφρασης κι επικοινωνίας όπως κάθε τέχνη. Φαντάζομαι πως αναφέρεται αυτά τα τρία επειδή έχω ασχοληθεί με τη φωτογραφία και το κολλάζ κι επειδή χρησιμοποίησα πίνακες του Μαγκρίτ στο Μεταξύ Συρμού και αποβάθρας. Η αλήθεια είναι ότι πολλοί κριτικοί εύστοχα επεσήμαναν ομοιότητες στον τρόπο γραφής μου και την τεχνική του κολλάζ. Όπως σας είπα άλλωστε συχνά εμπνέομαι από τις εικαστικές τέχνες στο γράψιμό μου και σίγουρα κάποιοι απ’ τους τρόπους σύνθεσης ενός έργου τόσο εικαστικού όσο και λογοτεχνικού μπορεί να είναι κοινοί μια που αποτυπώνουν μια κοινή άποψη του κόσμου: τη δική μου.

-    Ποια παιδικά σας αναγνώσματα δεν ξεχνάτε;
Δεν ξεχνώ τα εφηβικά μου αναγνώσματα: την Άλκη Ζέη, τη Ζωρζ Σαρρή, τον  Μενέλαο Λουντέμη. Η ύπαρξη ενός κόσμου μέσα στα βιβλία που μπορεί να σε συγκινήσει εξίσου σαν να είναι πραγματικός με συγκλόνισε και, χωρίς να θέλω να λέω μεγάλα λόγια, άλλαξε για πάντα τη ζωή μου.

-    Ποιον αγαπημένο σας παιδικό ήρωα θυμάστε εντονότερα;

Θυμάμαι την ηρωίδα στο Καπλάνι της Βιτρίνας. Θυμάμαι πως για κάποιο λόγο, επηρεασμένη από το βιβλίο και τους πρωταγωνιστές του, πήγα στο δωμάτιο των γονιών μου, όπου ο μπαμπάς μου είχε ξαπλώσει με τις πυτζάμες και διάβαζε εφημερίδα. «Μπαμπά», του είπα, «είμαι κομμουνίστρια». «Καλά παιδί μου» μου είπε αυτός. Απογοητεύτηκα μιας και πόνταρα σε μια τόσο έντονη αντίδραση που θα δικαιολογούσε τουλάχιστον την έναρξη μιας επανάστασης.

-    Γράφετε κάτι καινούργιο αυτό το διάστημα;
Μόλις ολοκλήρωσα ένα διήγημα που θα κυκλοφορήσει το δεύτερο 15μερο στα ΝΕΑ, στη σειρά «Δύσκολοι έρωτες». Πρόκειται 10 διηγήματα από 10 Έλληνες συγγραφείς και τη σειρά επιμελείται η Μικέλα Χαρτουλάρη. 
     
-    Αν κάποιο παιδί σας έλεγε ότι θέλει να γίνει συγγραφέας, τι θα του προτείνατε;

Θα του πρότεινα να διαβάζει πολλά βιβλία, να βάζει τους γονείς του και τους παππούδες του να του διηγούνται ιστορίες και να σημειώνει σ’ ένα μπλοκάκι οτιδήποτε του κάνει εντύπωση. Επίσης υπάρχουν αυτή τη στιγμή στην πόλη εργαστήρια δημιουργικής γραφής για παιδιά, που μπορούν να δώσουν έναυσμα στην παιδική φαντασία και να βοηθήσουν το παιδί στην έκφραση. Κατά καιρούς έχω ασχοληθεί κι εγώ με την παράδοση τέτοιων μαθημάτων και πρόκειται, ειλικρινά για μια πολύ διασκεδαστική και δημιουργική εμπειρία.

Η νουβέλα της Έλενας Μαρούτσου ΤΟ ΝØΗΜΑ κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος

Το μυθιστόρημά της Μεταξύ Συρμού και αποβάθρας που έλαβε το βραβείο του περιοδικού (δε)κατα, The Athens Prize for Literature κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Τα έργα της Του ύψους και του βάθους και Η προδοσία των ονομάτων κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια



 

Σχόλια

Neutral avatar

Σχετικά άρθρα


Οι υποστηρικτές μας