Η Αγγελική Δαρλάση στο babyspace

"Το βιβλίο είναι ικανότατο μέσο να μας «εκπαιδεύσει» για τα πάντα"

Μιλήστε μας λίγο για την πορεία που σας έφερε στη συγγραφή..
Από μικρή λάτρευα το διάβασμα.  Κι έτσι, μου φαίνεται, πως  το να αρχίσω να γράφω ήρθε “από μόνο του”.  Γράφω από τότε που έμαθα να γράφω. Μια από τις πρώτες μου ιστορίες, όταν ήμουν 7 χρονών αποτέλεσε τη βάση 30 χρόνια αργότερα, για το βιβλίο μου Το δέντρο που είχε φτερά.  Την πρώτη μου διάκριση την πήρα σε ηλικία 10 χρόνων σε ένα ευρωπαϊκό διαγωνισμό.  Πάντα με θυμάμαι με ένα μπλε τετράδιο να σημειώνω, αργότερα να ξενυχτάω, να βασανίζομαι με τις λέξεις.  Το να γίνω συγγραφέας ήταν το παιδικό μου όνειρο που δεν το εγκατέλειψα και δεν μ’ εγκατέλειψε ποτέ.

Ποιό μήνυμα επανέρχεται στις ιστορίες σας; Τι θέλετε να «διδάξετε» μέσα από τα βιβλία σας;
Τίποτα. Να επικοινωνήσω θέλω αυτό που είμαι και τα όσα πιστεύω για τη ζωή και τους ανθρώπους. Κι έτσι συνήθως μιλάω για την ομορφιά και την αξία της διαφορετικότητας, το πόσο σημαντικό είναι να αγαπάς και ν’ αγαπιέσαι, να έχεις φίλους, για την ανάγκη να ονειρευόμαστε και να διεκδικούμε τα όνειρά μας (όπως συμβαίνει στους Ονειροφύλακες μου), για την ομορφιά που κρύβουν τα απλά και καθημερινά πράγματα, για το πόσο κάθε άνθρωπος είναι ξεχωριστός, μοναδικός και σημαντικός ακόμη κι αν κάνει λάθη(όπως στο «Τότε που κρύψαμε έναν άγγελο»).

Ποιές δυσκολίες έχει για τον συγγραφέα η συγγραφή ενός βιβλίου για παιδιά;
Η πρώτη δυσκολία νομίζω πως είναι η ίδια που υπάρχει όταν είναι να γράψεις το οποιοδήποτε βιβλίο: να έχεις μια καλή ιστορία που αξίζει να μοιραστείς. Κι έπειτα φυσικά είναι ο τρόπος που θα την διηγηθείς, να είσαι όσο δυνατόν καλύτερος μπορείς, μάστορας της τέχνης σου.  Τώρα το γεγονός ότι το βιβλίο αυτό ελπίζεις να το διαβάσουν τα παιδιά έχει να κάνει με το ότι ο ήρωάς σου είναι παιδί και άρα η ιστορία θα λεχθεί από τη δική του οπτική γωνία. Αυτή η οπτική είναι, εκ προοιμίου, διαφορετική κι έχει να κάνει με την ηλικία που βρίσκεται ο ήρωάς σου ∙ φέρει μια «διαφορετική» εκδοχή του κόσμου. Αυτό νομίζω ότι είναι η μεγάλη δυσκολία. Αν τα καταφέρεις, να δεις τον κόσμο από αυτή την οπτική γωνία, έχεις κερδίσει τα παιδιά κι έχεις φυσικά γοητεύσει και τους ενήλικους αναγνώστες σου.

Από που πηγάζει η έμπνευση σας; Καμουφλαρισμένη πραγματικότητα ή ιστορίες της φαντασίας;
Θα σας απαντήσω με ένα στίχο του Ελύτη «Αν δεν στηρίξεις το ένα σου πόδι έξω από τη γη δε θα μπορέσεις να σταθείς ποτέ επάνω της». Κι έτσι με το ένα πόδι πατάω γερά στην καθημερινότητα, το έχω μεγάλη ανάγκη, κι από την άλλη για να μπορέσω να την ερμηνεύσω και να επικοινωνήσω με τους άλλους, φαντάζομαι πράγματα, κι είμαι πάντα και λίγο «κάπου αλλού». Άλλωστε ακόμη και τα παραμύθια, από καταβολής κόσμου για την πραγματικότητα μιλούσαν, την πραγματικότητα προσπαθούσαν να ερμηνεύσουν, μέσα από τη δημιουργική φαντασία των παραμυθάδων.

Τι σας έχει διδάξει η συγγραφή;
Τίποτε που δεν το έφερα, είτε γονιδιακά είτε επίκτητα, ως χαρακτηριστικό του ποια είμαι. Αλλά με τη συγγραφή νομίζω ότι ασκούμαι συνεχώς και βελτιώνομαι (ή τουλάχιστον αυτό προσπαθώ και προσδοκώ) στην υπομονή, στην επιμονή, στη γενναιοδωρία, στην ειλικρίνεια, στην πειθαρχία, στην ακατάπαυστη ανάγκη για δημιουργική και γόνιμη επικοινωνία. 

Τι πρέπει να κάνουν οι γονείς για να κάνουν τα παιδιά τους να αγαπήσουν το βιβλίο;
Το αυτονόητο: να αγαπάνε πρώτα οι ίδιοι τα βιβλία. Να αγαπάνε το διάβασμα. Τα παιδιά, ας μην το ξεχνάμε, έχουν κατ’ αρχήν,  ως πρότυπα τους γονείς τους. Αν δεν τους βλέπουν να διαβάζουν, πώς να διαβάσουν τα παιδιά;

Είναι ένα ικανό μέσο εκπαίδευσης το βιβλίο; Πώς μπορούν οι γονείς να συνδράμουν και να αναδείξουν αυτό το στοιχείο;
Νομίζω το αντίθετο, πως δηλαδή δεν χρειάζεται να το αναδείξουν. Το βιβλίο είναι πολιτισμός, τέχνη, κι ως εκ τούτου, παιδεία – κι αυτό είναι το πιο σημαντικό. Υπό αυτό το πρίσμα και μόνο, το βιβλίο είναι ικανότατο μέσο να μας «εκπαιδεύσει» για τα πάντα. Το μόνο που χρειάζεται λοιπόν οι γονείς είναι να διαβάζουν και να δίνουν στα παιδιά τους να διαβάζουν καλά βιβλία. «Εκπαιδεύοντάς» τα ως φιλαναγνώστες είναι υπεραρκετό κατά την άποψή μου.

Σε ποιο στάδιο θεωρείται ότι βρίσκεται η παιδική λογοτεχνία στην Ελλάδα;
Στο στάδιο που πρέπει να πάψει να την απασχολεί τόσο πώς να είναι παιδική και να επαναπροσδιοριστεί πρωτίστως ως λογοτεχνία.

Θα θέλαμε να μας προτείνετε τα 10 δικά σας αγαπημένα παιδικά βιβλία, το προσωπικό σας «τοπ-10».
Με τυχαία σειρά: Τα παραμύθια του Άντερσεν, Πίτερ Παν (J. M. Barrie) , Οι περιπέτειες του Πινόκιο (Carlo Collodi), Ελληνική μυθολογία, Η Πίπη Φακιδομύτη (Astrid Lindgren), Το καπλάνι της βιτρίνας (Άλκη Ζέη), Ένα παιδί μετράει τα άστρα (Μενέλαος Λουντέμης) Τα ξύλινα σπαθιά (Παντελής Καλιότσος), Η τελευταία μαύρη γάτα (Ευγένιος Τριβιζάς), Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων (Lewis Carroll), Μόμο (Michael Ende)

Ποιός ήταν ο αγαπημένος σας ήρωας παιδικού βιβλίου; Κουβαλάτε μέσα σας αναμνήσεις από κάποιον μυθιστορηματικό ήρωα της παιδικής σας ηλικίας;
Σίγουρα αγαπούσα πολύ τον Πίτερ Παν και την Πίπη. Και λίγο αργότερα λάτρεψα τη Ζωή
στο Όταν ο ήλιος της Ζωρζ Σαρρή και τη Τζο στις «Μικρές κυρίες» της Louisa May Alcott. Η Τζο έγραφε κι ήθελε να γίνει συγραφέας – όπως καταλαβαίνετε ταυτιζόμουν αρκετά μαζί της.

Γιατί δεν έχουμε ελληνική παιδική ποίηση;
Ίσως επειδή δεν τη χρειαζόμαστε, αφού έχουμε πολλή και σημαντική ποίηση. Από τον Όμηρο και τα Δημοτικά μας τραγούδια ως και τη Νεοελληνική και σύγχρονη ποίηση υπάρχει άφθονο υλικό να επιλέξουμε. Τα παιδιά ειδικά τα μικρότερα, σκέφτονται ποιητικά. Ο μικρός μου γιος μου είπε προχτές: «μαμά κοίτα το φεγγάρι είναι στην πόρτα μας» (είδε το ημικυκλικό χαλάκι μας και συνειρμικά σκέφτηκε το μισοφέγγαρο). Τα παιδιά, ιδιαίτερα στη προσχολική και πρωτοσχολική ηλικία, μιλάνε συχνά ποιητικά  με παρομοιώσεις και μεταφορές – ίσως γι’ αυτό και πολλές φορές εμείς οι μεγάλοι θεωρούμε ότι λένε τα δικά τους «ακαταλαβίστικα». Το μόνο που έχουμε να κάνουμε λοιπόν είναι να τους «απαντάμε» και μεις με ποίηση, αφού έχουμε τόσο πολλή και καλή ποίηση. «Ξύπνησες κοριτσάκι. Ξύπνησε ο ήλιος» αν πεις, θα έχεις μιλήσει με ποίηση του Γ. Ρίτσου στην προκειμένη. Και δεν θα χρειαστεί να εξηγήσεις «τι εννοείς» ∙ το κοριτσάκι θα καταλάβει και θα χαμογελάσει. Νανούριζα τα παιδιά μου με το «Τζιβαέρι», τα «Λιανοχορταρούδια» κ.ά. Ας μοιραστούμε λοιπόν ποιήματα που αγαπάμε (και μπορούν να «μιλήσουν» ανάλογα και με την ηλικία τους στο νου και στην καρδούλα τους) με τα παιδιά μας.

Ποιό κλασσικό έργο της ελληνικής παιδικής λογοτεχνίας θα θέλατε να δείτε στο σινεμά;
Δεν το έχω σκεφτεί, επειδή νομίζω πως για κάθε βιβλίο που διαβάζεις και σε ταξιδεύει, τελικά αυτόματα δημιουργείς τη δική σου «ταινία» στο μυαλό σου – κι αυτό είναι κάτι πολύ συναρπαστικό που πάντα συμβαίνει, όταν διαβάζεις σημαντική λογοτεχνία. 

Με ποιόν ήρωα της παιδικής λογοτεχνίας ταυτίζεστε περισσότερο;
Με ήρωες που καταφέρνουν κάθε φορά να με πείσουν να τους ακολουθήσω στην περιπέτειά τους.

Στον κόσμο ποιού λογοτεχνικού βιβλίου θα θέλατε να ζήσετε;
Γιατί να επιλέξω; Αφού κάθε φορά που διαβάζω ένα βιβλίο που αγαπώ μεταφέρομαι αυτόματα στον κόσμο εκείνο. Κι έτσι έχω την πολυτέλεια μέσα από τα βιβλία να μεταφέρομαι αδιάκοπα στο χωροχρόνο!

Ποιά φανταστικά στοιχεία αρέσουν περισσότερο στα παιδιά; Oι υπερφυσικές δυνάμεις, οι ιδανικές πολιτείες, οι παράλογες καταστάσεις;
Νομίζω ότι τα παιδιά δεν δέχονται το παράλογο. Σχεδόν αυτόματα το κρίνουν ως τέτοιο και το απορρίπτουν. Όμως το φανταστικό είναι διαφορετικό επειδή κρύβει στην ουσία του «αυτό που θα μπορούσε να συμβαίνει» αν αφήσουμε λίγο τον εαυτό μας ελεύθερο να αμφιβάλλει για το αν τα πράγματα είναι μόνο έτσι όπως έχουμε μάθει να νομίζουμε ότι είναι.  Για παράδειγμα μια πιτσιρίκα που σηκώνει ένα άλογο, όπως η Πίπη, δεν είναι παράλογο γεγονός, σίγουρα ασυνήθιστο, αλλά «θα μπορούσε και» να συμβαίνει.
Επίσης πιστεύω πως φέρουμε από τη γέννησή μας τη γνώση πως το ιδανικό δεν υπάρχει –άλλο αν το επιθυμούμε. Ως εκ τούτου ούτε κι αυτό τα συναρπάζει τόσο, αφού μέσα τους ξέρουν πως πρόκειται για ψέμα ∙ και τα παιδιά έχουν «αλλεργία» στο ψέμα. Η επιδίωξη όμως να διορθώσεις τα κακώς κείμενα ή/και να αποκαταστήσεις τη δικαιοσύνη λειτουργεί σχεδόν ενστικτωδώς μέσα τους. Και αυτό σίγουρα είναι μιας μορφής περιπέτεια που τα συναρπάζει.

Τι οδηγεί τη δική σας φαντασία όταν γράφετε;
Η ανάγκη μου να μοιραστώ με άλλους μια όμορφη, «αληθινή» ιστορία, που σαν καλό παραμύθι δε θα λέει ψέματα, αλλά θα προσπαθεί να δώσει μία ακόμη ερμηνεία για όσα συμβαίνουν γύρω μας. Γιατί, όσο άδικος και σκληρός κι αν είναι πολλές φορές ο κόσμος, η ζωή ήταν και παραμένει πάντα ένα όμορφο, συναρπαστικό και γοητευτικό, μοναδικό ταξίδι.


Βραβεύσεις
- Κρατικό Βραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας 2005 για το μυθιστόρημα Ονειροφύλακες (εκδόσεις Πατάκη).
- «Βραβείο καλύτερου παιδικού βιβλίου για μεγάλα παιδιά και νέους, 2010» από τον Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου ( συμπεριλήφθηκε επίσης στη βραχεία λίστα του περιοδικού Διαβάζω και των Κρατικών Βραβείων Παιδικής Λογοτεχνίας 2010) για το μυθιστόρημα Τότε που κρύψαμε έναν άγγελο (εκδόσεις Πατάκη). Η θεατρική εκδοχή του βραβεύτηκε με Κρατικό Βραβείο συγγραφής Θεατρικού έργου για παιδιά.

Επίσης το "Δέντρο που είχε φτερά" (εκδόσεις Παπαδόπουλος) απέσπασε έπαινο ΕΒΓΕ 2011 για την εικονογράφηση της Ίριδας Σαμαρτζή και συμπεριλήφθηκε  στη βραχεία λίστα των λογοτεχνικών βραβείων του περιοδικού Διαβάζω 2011 στην κατηγορία εικονογραφημένο βιβλίο. (
 
Επίσης για θεατρικά μου έργα έχω  τις ακόλουθες διακρίσεις:
 
- Έπαινος για το έργο της Πόλη σε κατάσταση Εκτάκτου Ανάγκης στο Διαγωνισμό Συγγραφής - Θεατρικού Έργου (2004). Το έργο ανέβηκε στο θέατρο «Αμόρε» το Μάιο του 2005 σε σκηνοθεσία Μελίνας Μάσχα.
- Β΄ Βραβείο για το έργο της Η Μυστική Συνταγή της Φραντσέσκα Ντρίμερ(2001) στο Διαγωνισμό Συγγραφής για Νέους Θεατρικούς Συγγραφείς, Θέατρο του Νότου-Γ. Γ. Ν. Γ.
 
Ίσως τελικά να μην  τα έχω καταφέρει άσχημα, σκέφτομαι (για μια συγγραφική σκάρτη 10ετία)... σε πείσμα κυκλωμάτων, καιρών, συμφερόντων... που αγωνίζομαι να επιβιώσω με αξιοπρέπεια, ποιότητα και λίγη ομορφιά - έστω φτωχά, αλλά ουχί μίζερα.
 
Και ίσως το μεγαλυτερο βραβείο να είναι τα σχόλια των μεγάλων και των μικρών αναγνωστών μου ... ίσως ο βασικός λόγος που αισθάνομαι ότι αξίζει να συνεχίζω με την ίδια επιμονή και ξεροκεφαλιά σε πείσμα...

 http://aggelikidarlasi.blogspot.com/